TAAL

Taalgebruik speelt zowel in de opvoeding als in de relatie van de mens tot de wereld en tot andere mensen zo’n belangrijke rol, dat het niet, minder of beperkt beschikken over (gesproken) taal een grote impact kan hebben op degene zijn leven en de betrokken omgeving. Van alle talige uitingsvormen is met name de gesproken taal het meest verbonden met de menselijke communicatie.

Vertraagde spraak- en taalontwikkeling

Men spreekt van een vertraagde spraak- en taalontwikkeling wanneer een jong kind in zijn spraak en taal duidelijk achterblijft bij leeftijdgenootjes. De taal kan achterblijven in het begrijpen van taal alswel het uiten van taal. Het kind spreekt (nog) niet of opvallend minder, is minder goed te verstaan en begrijpt soms niet goed wat er gezegd wordt.
Een vertraagde spraak- en taalontwikkeling kan samenhangen met andere stoornissen zoals een algehele ontwikkelingsachterstand of (tijdelijke) slechthorendheid mogelijk als gevolg van middenoorproblematiek. (Informatie over middenoorproblematiek vindt u onder het kopje ‘gehoor.) Maar het komt ook voor dat het kind slecht spreekt zonder dat er een duidelijke oorzaak voor gevonden wordt.
Een vertraging in de spraak- en taalontwikkeling geeft problemen: het kind wordt door de omgeving niet begrepen en het kan zich niet goed uiten. Dit kan tot gedragsproblemen leiden: het kind wordt opstandig en driftig als het niet begrepen wordt of het gaat zich juist steeds meer terugtrekken. Ook het leren op school kan moeizamer verlopen.

Wat doet de logopedist?
De logopedist onderzoekt uitgebreid het niveau van de taal en de spraak en bekijkt of er sprake is van een achterstand of stoornis. Een belangrijk onderscheidt dat gemaakt moet worden is het verschil in begrijpen van taal (taalbegrip), het uiten van taal (taalproductie) en de articulatie (uitspraak). Er kan een achterstand of stoornis aanwezig zijn in een of meer van deze gebieden. Tijdens het onderzoek wordt ondermeer gebruik gemaakt van gestandaardiseerde testen.
De logopedische behandeling kan gericht zijn op het begeleiden van de ouders in de manier waarop zij de spraak- en taalontwikkeling van hun kind kunnen stimuleren. Ook kan de logopedische behandeling direct gericht zijn op de spraak en/ of taal van het kind. De logopedist traint het taalbegrip en verbetert het luistergedrag; er wordt gewerkt aan de woordenschat,de zinsbouw en de uitspraak.
Bij kinderen die nog niet of nauwelijks spreken krijgen de voorwaarden om tot spreken te komen primaire aandacht: het gebruiken van taal voor een bepaald doel, het imiteren van een ander, het oogcontact , het nemen van beurten. Zonder de aanwezigheid van deze voorwaarden kan de taalontwikkeling niet optimaal tot ontwikkeling komen.
De ouders worden zoveel mogelijk bij de behandeling betrokken.
Het resultaat van de behandeling hangt onder andere af van de oorzaak van de vertraagde ontwikkeling. In het algemeen geldt dat een vertraagde spraak- en taalontwikkeling goed te behandelen is, zeker als de problemen al op jonge leeftijd onderkend worden. Al voor hun tweede jaar kunnen kinderen bij de logopedist terecht.

Op de website kindentaal.logopedie.nl staat meer informatie en ook een test waarmee u eventueel naar uw huisarts of consultatiebureauarts kunt gaan voor een verwijzing.

Klik hier voor een poster over de ontwikkeling van taal

Meertaligheid

Meertaligheid bij kinderen
Men spreekt van twee- of meertaligheid wanneer kinderen tijdens hun ontwikkeling in aanraking komen met meer dan één taal. Tengevolge van een wisselend, gebrekkig of onvoldoende taalaanbod in een bepaalde taal is de meertalige ontwikkeling soms een moeilijk proces. Ook de uitspraak kan problemen geven, waardoor een kind moeilijk verstaanbaar is voor anderen. Vroegtijdige onderkenning van de taalproblemen in de voor - en vroegschoolse periode en begeleiding van de kinderen en hun ouders, bevordert de taalontwikkeling en beperkt mogelijke problemen op school. Ook kunnen er problemen ontstaan bij allochtone volwassenen en jongeren die de Nederlandse taal leren.
Tot 12 jaar kan een mens accentloos een tweede taal leren spreken, vanaf 12 jaar is dit veel moeilijker. De juiste toepassing van woordklemtonen, zinsklemtonen, zinsintonatie en zinsritme helpen de verstaanbaarheid vergroten. Sommige klanken en klankcombinaties in het Nederlands kunnen door mensen die het Nederlands als tweede taal leren moeilijk worden uitgesproken. Welke klanken dit zijn hangt af van de eerste taal. Communicatie verloopt in elke cultuur volgens eigen cultuurbepaalde regels en gedragscodes. Ook hierdoor kunnen moeilijkheden in de communicatie ontstaan.

Wat doet de logopedist?
Indien er sprake is van een spraak- en taalstoornis, is er logopedische begeleiding nodig. Deze begeleiding richt zich op communicatieproblemen en verstaanbaarheid in het Nederlands. Er wordt middels verschillende methodes gewerkt aan onder andere de uitspraak, de zinsbouw en de woordenschat. Bij volwassenen wordt vaak extra aandacht gegeven aan de articulatie, klemtoon, intonatie en wanneer nodig communicatie regels

Algehele ontwikkelingsachterstand of Psychomotore retardatie

Psychomotoriek is een verzamelnaam voor alle bewegingen die de psychische gesteldheid uitdrukken. Dit zijn gebaren, de gelaatsuitdrukking, de manier van bewegen en de manier waarop iemand spreekt. Soms verloopt de ontwikkeling van de psychomotoriek vertraagd; we spreken dan van psychomotore retardatie.
De diagnose wordt vaak op zeer jonge leeftijd gesteld bij kinderen die zowel een lichamelijke als een verstandelijke achterstand in de ontwikkeling hebben.
Bij psychomotore retardatie kunnen verschillende problemen ontstaan. Door verstoorde mondbewegingen kunnen zich problemen voordoen met eten en drinken. Het kind kan bijvoorbeeld niet afbijten of kauwen, en drinken uit een beker is vaak moeilijk. Problemen met de spraak- en taalontwikkeling kunnen inhouden dat het kind de behoefte heeft om iets te vertellen, maar de woorden niet kent. Soms begrijpt het kind niet wat er in zijn omgeving gebeurt en wat er gezegd wordt. Soms praat het kind wel, maar is het onverstaanbaar. Ouders herkennen dan wel bepaalde klankcombinaties die het kind steeds herhaalt in bepaalde situaties. En soms kan het kind alleen met gelaatsuitdrukkingen iets aan de omgeving duidelijk maken.

Wat doet de logopedist?
De logopedist onderzoekt de mondbewegingen, de spraak- en taalontwikkeling en de communicatiemogelijkheden, dat wil zeggen de manier waarop het kind contact maakt. Aan de hand van dit onderzoek begeleidt de logopedist zowel het kind als de ouders. Het oefenen van de mondbewegingen en van de spraak kunnen hiertoe behoren, evenals het stimuleren van de taalontwikkeling van het kind. Het doel van de logopedische behandeling is dat het kind zich kan uiten met de mogelijkheden die het heeft eventueel met behulp van ondersteunende communicatie.
Tevens wordt bekeken hoe de senso- motoriek ontwikkeld is, wanneer nodig wordt contact opgenomen met een sensorische integratie therapeute.
Kinderen met de diagnose psychomotore retardatie komen vaak terecht in het speciaal onderwijs of gaan naar een kinderdagverblijf, waar meestal een logopedist aanwezig is.

Bron: www.logopedie.nl